Etiket arşivi: kontra

Balonla Kavança Atılması

Şimdi yok yere bir çok kişinin kabusu olan balonlu kavançayı gerçekleştirelim:

Balonu olan tekneler ana yelken ve floka da sahip olan, yani kontrolü  birden fazla kişinin  elinde olan teknelerdir. Bu yüzden her teknede bir görev dağılımı vardır. Bu görev dağılımı da 2 kişilik bir 470 teknesinden, 8-10 ekipli bir yata farklılık gösterecektir. Büyük teknelerde ve yatlarda balonla ilgili  işlemleri (balonu basmak ve indirirken mandarı boşlamak hariç), kısa boylu, kilosu az ama güçlü insanlardan seçili ?Bowman? denilen ?başüstü adamı?  yaparken, 470, 420, pirat  vb. teknelerde bu işlemleri flokçu gerçekleştirir. Daha basit olacağından ve de temelini anlamamızı kolaylaştıracağından ötürü, balonlu seyirde kavançayı 2 kişilik bir centreboard üzerinden anlatacağız.

Kavançanın rüzgaraltına doğru kontra değiştirmek amaçlı bir manevra olduğunu, daha önceki derslerimizde ifade etmiştik. Aynı seyirde farklı kontralardaki iki teknenin birbiriyle tamamen simetrik olduğunu düşünecek olursak, kavança öncesinde ve sonrasında teknedeki ana donanımın (balonla ilgili kısım tamamen dahil) öncekine göre tamamen ters olacağı yargısına varırız. Manevralar dersinde bir kavança esnasında nelerin yer değiştirdiğini görmüştük,  şimdi balonla kavançada buna, balonla ilgili donanımın da yer değiştireceğini ekleyerek bir simulasyonla kavança atalım:

Sancak kontra balonla pupa seyrettiğimizi düşünün. Ana yelken ile flok teknenin iskele tarafında, flokçu rüzgarüstünde (sancak) otururken, dümenci teknenin  pupada mevcut olan sancak – iskele dengesi bozulmasın diye rüzgaraltında (iskele) oturmakta. Dümencinin  bir elinde anayelken ıskotası diğer bir elinde de dümen varken, flok cem kilitte takılı, flokçunun sağ elinde ise rüzgarüstünde (sancak) bulunan gönderin içinden geçip güverteye gelen balon  ıskotası, sol elinde ise rüzgaraltı taraftan gelen, balonun iskele yakasına bağlı olan balon ıskotasının diğer ucu.

Buraya kadarki olan kısmı gözünüz önünde doğru bir şekilde canlandırın. (Şimdi anlatacağımız kısımlar her teknede, hatta her ekip içinde  değişiklikler gösterirken, bir tanesinden yola çıkarak anlatacağımız kavançada, aslen önemle, hangi donanımların nasıl yer  değiştireceği üzerinde durun.) Balonumuzun rüzgarüstü ıskotası cem kilitte takılı fakat flokçunun sağ eliyle kontrol durumundaydı. Şimdi kavançayı atalım!

  1. Balon trimcisi ıskotaları çekmeden ve boşlamadan, aynı şekilde balonu kullanarak, rüzgarüstü barbuholer?ı boşlaması için piyanocuya emir veriyor. (Küçük teknede kendi boşlayabilir.) Burada önemli olan şey  şu; barbuholer  boşlanmış olsa dahi rüzgarüstü  ıskota elimizde  olduğundan ötürü, balonun kontrolünde bir değişiklik yok.
  2. Bowman (başüstü adam), kavança hazırlığı için teknenin pruvasında konumunu alacak ve kavançayı beklemeye başlayacaktır. Bowman?in görevi kavança atılırken, direk ile balonun rüzgarüstü yakasına tokalı olan  gönderi, balonun diğer yakası ve direk arasına tokalamaktır. (Bu işi küçük teknelerde flokçu veya balon trimcisi yapabilir.)
  3. Artık kavança öncesi  hazırlık bitti. Dümenci dümen hareketiyle tekneyi rüzgaraltına doğru döndürüyor ve kavança başlıyor. Ana yelken karşı kontraya geçiyor, tüm ekip teknenin diğer tarafına geçiyor.
  4. Bu sırada bowman, gönderin, balonun rüzgarüstü tarafına bağlı olan  kısmını çözmüş (veya kancayı açmış/patlatmış) olacağından balon tamamen iki iskotaya bağlı olarak uçuyor olacaktır.

Gönderin balondan ayrılıp, balonun serbest hale geçtiği durum, balonla kavançanın en kritik noktasıdır. Balon trimcisi her iki eliyle, tıpkı kukla oynatır gibi iskotaları tutar ve balonun sönmemesini sağlar. Yapması gereken, dönen bir teknede, rüzgar yönü ile balon arasındaki açıyı korumak için guy?ı hafifçe alıp, sheet?i hafifçe boşlamaktır. Bu işlem, çok kısa bir sürede gerçekleştiği ve çok hassas dengeler üzerine kurulu olduğu için tecrubeyle kazanılacak bir beceridir.

Orta havanın üstünde veya  büyük teknelerde her iki iskota aynı kişi tarafından tutulamayabilir, bu durumda balon trimcisine vinççiler yardım eder. Büyük teknelerde bu iki iskota farklı kişiler tarafından tutulabilir. Bir yatta, balon kullanımı genelde şöyledir:

  1. Bowman, gönderin her iki ucunu da (biri direğe, diğeri de ıskotaya takılıydı) çıkararak sadece ortadan baskı ipine bağlı durumda  bırakır. Hemen sonrasında ise, gönderin eskiden direkte takılı olan tarafını yeni  rüzgarüstü ıskotasına geçirir,  eskiden  ıskotada takılı olan ucunu ise direğe takar. Böyle eski rüzgarüstü, rüzgaraltı olmuş, eski rüzgaraltı, rüzgarüstü olmuştur.
  2. Böylece eski sheet, guy; eski guy ise sheet olmuştur. Balon trimcisi, dümenci rotayı tutturduğunda guy?ı alarak yeni trimi yapar ve sheet ile balonu kullanmaya devam eder.
  3. Yeni rüzgarüstü-eski rüzgaraltı olan taraftaki  barbuholerın boşunu sonuna kadar alınır. Yeni rüzgaraltı-eski rüzgarüstü olan taraftatki barburholer olabildiğince boşlanır.

Ara bilgi:

  • Küçük teknelerde dümenci ve flokçu aynı anda oturmalıdırlar ki teknenin dengesi bozulmasın.
  • 470 gibi iki kişilik teknelerde, dümenci kavança sırasında balonu devralır ve flokçu gönderin konumunu değiştirir.
  • Büyük teknelerde, balon-gönder sistemi farklılık gösterebilir. Gönderin direğe bağlı olan ucunun sabit olduğu teknelerde, kavançayı gerçekleştiren adam  olan başüstü adamı gönderin bir ucunu değiştirir. Iskota işlemleri, dümenci tarafından değil, diğer ekip tarafından, yelken büyük olduğundan dolayısıyla üzerindeki yükler de fazla olacağından vinçler yardımıyla halledilir.

Balonlu kavançada Balonla ilgili olarak neler değişti:

  • Balonun kendi r.a. kısmı r.ü., r.ü. kısmı da r.a. oldu.
  • Gönderin  uçları değişti, ıskotayı tutan uç direğe monte oldu, direkteki uç ise diğer  ıskotaya takıldı. Fakat gönderin iskotaya bağlı ucu her iki konumda da rüzgarüstü iskota (guy) oldu.!
  • Ekip, dolayısıyla balon trimcisinin yer değiştirdi.

Kaynak: Boğaziçi Üniversitesi Yelken Takımı

 

Temel Yelken Yarış Kuralları

Yelkencilik Kurallarının temel açıklamalarını en kolay ve anlaşılabilir şekliyle burada bulacaksınız.

1. Farklı Kontralarda Seyreden Yelkenliler

KURAL; İskele kontrada seyreden yelkenli sancak kontrada seyreden yelkenliye yol verecektir.

KURAL AÇIKLAMASI

Bu açıklamaların ikisinde de, aynı kural değişik kelimelerle verilmiştir. Dilediğiniz bir tanesini aklınızda tutunuz.

1a) Yelkenliniz rüzgarı soldan alarak seyrediyorsa, rüzgarı sağdan alan teknelere yol vermek, onlara engel olmamak zorundasınız.

1b) Yelkenlinizin ana yelkeni teknenin gidiş yönüne göre sağda ise, ana yelkeni (gidiş yönlerine göre) sol tarafta seyreden teknelere yol vermek, engel olmamak zorundasınız.

2. Aynı Kontralarda Seyreden Yelkenliler

KURAL

2.1 Rüzgarüstündeki yelkenli rüzgaraltındaki yelkenliye yol verecektir. (Bu kural start anında geçersiz kalır. Bkz. Kural 7

2.2 Açık-gerideki yelkenli, açık-öndeki yelkenliye yol verecektir.

KURAL AÇIKLAMASI

2.1 Her iki tekne rüzgarı aynı yönden alarak seyrediyorlarsa, rüzgarın estiği tarafta bulunan yelkenli diğerine engel olmayacaktır.

2.2 Açık-geride yelkenli açık-önde yelkenliye çarpmamaya çalışacak, öndeki teknenin yön değiştirmelerine uyacak ve ona engel olmayacaktır. (öndeki tekne yalnız tramola veya kavança yapamaz. Bkz. Kural 3)

3. Kontra Değiştirmek

KURAL; Tramola ya da kavança yapan bir yelkenli herhangi bir kontrada seyretmekte olan yelkenliden uzak kalacaktır.

KURAL AÇIKLAMASI; Diğer tekneler ile çatışmadan seyretmekteyken, tramola veya kavança atarak diğer teknelerin yoluna düşmeye ve onları yön değiştirmeye zorlamaya hakkınız yoktur.

4) Start Almak

KURAL; Bir yelkenlinin donanımının veya gövdesinin herhangi bir bölümü, start verildikten sonra, start hattını, ilk dönüş şamandırası yönüne doğru geçerse, bu yelkenli doğru start almış olur.

5. Yarışı Bitirmek

KURAL; Eğer bir yelkenli, tüm ceza dönüşlerini doğru olarak tamamlar ve gövdesinin veya donanımının herhangi bir bölümü start hattını istenen yönde tam olarak ve bitiş hattını belirleyen şamandıralara çarpadan geçer ise, doğru olarak yarışı bitirmiş sayılır.

6. Orsalatma Hakları

KURAL; Yelkenliler start aldıktan ve start hattını geçtikten sonra, açık-öndeki veya rüzgaraltındaki yelkenli, rüzgarüstündeki yelkenliyi (bunun direği kendi kıçı ile aynı hizada veya daha önde oluncaya kadar) orsalatabilir.

7. Start Sırasında

KURAL

7a) Herhangi bir engeli olmayan rüzgaraltı tekne, bir start şamandırasının rüzgaraltı tarafına geçmek isteyen rüzgarüstü tekneye yer açacaktır.

7b) Hatalı (erken) çıkış yapan yelkenli tekrar start hattına dönerken, start almakta olan veya doğru start almış diğer teknelere engel olmayacaktır.

KURAL AÇIKLAMASI

Yanlış start alınan yelkenli için hakem; “XX’ numaralı yelkenli hatalı çıkış (Fodepar)” şeklinde uyarı yapar. Bu yelkenli diğer, doğru start almış veya çıkış yapan teknelere engel olmayacak şekilde yön değiştirir veya durur. Start şamandıralarından birinin dışından dolaşarak yeniden start alır.

8. İşaret Şamandıralarını Dönüş,

KURAL

8a) Dıştaki bir yelkenli, içteki bütün kapatmalı yelkenlilere, (kapatmanın, dıştaki yatın burnunun şamandıraya 4 tekne boyu yarıçaplı alan içindeyken oluşması durumunda,) şamandırayı dönmesi veya geçmesi için yer açacaktır.

8b) Farklı kontralarda seyir eden iki yelkenli, orsa şamandırasında karşılaştıklarında 1. KURAL 8a) kuralının önüne geçer.

8c) Açık-gerideki yelkenli açık-öndeki yelkenliden uzak kalacaktır.

KURAL AÇIKLAMASI

8a) 4 tekne boyu mesafeye ulaşıncaya kadar, arkadan yetişmeye çalışan yelkenlileri, yön değiştirmeye zorlayabilirsiniz. Bu alana girdikten sonra, sizinle kapatmalı olarak bu alana giren veya girdikten sonra kapatmalı duruma geçen yelkenlilere yer açmak zorundasınız.

9. Şamandıraya Çarpma Durumunda Cezalar

KURAL; Şamandıraya çarpan yelkenli, ilk fırsatta, iki tramola ve iki kavança içeren iki adet 360o dönüş yaparak kendini cezalandıracaktır.

10. Bir Engel İle Karşılaşıldığında, Yer İstemek Üzere Seslenmek

KURAL; Orsa seyir eden iki tekneden rüzgaraltında olan, bir engel ile karşılaştığı için tramola atması gerekirse ve bunu diğer tekneyi engellemeden yapamayacak ise, “Tramola için yer aç” şeklinde seslenecektir. Bu durumda rüzgarüstü tekne ya hemen yer açmak için tramola atacak ya da “sen tramola at” diye seslenecek ve o yelkenli tramolasını tamamlayıncaya kadar ondan uzak kalacaktır.

11. Bir Geçiş Üstünlüğü Kuralına Aykırı Davranılması Durumunda

KURAL; Herhangi bir geçiş üstünlüğü kuralını ihlal eden yelkenli, ilk fırsatta, iki tramola ve iki kavança içeren iki adet 360o derecelik dönüş yaparak kendini cezalandıracaktır.
not: Bu kuralların (yani, 1,2,3,5,6,7,10) ihlali, yelkenliler birbirlerine dokunmamışlarsa da gerçekleşebilir.

12.Yarışan Yelkenlilerin Teması

KURAL: Yelkenliler birbirlerine temas eder ve hiçbiri ceza dönüşünü kabul edip yapmazsa her ikisi de diskalifiye edilirler.

13) Kural 4,9, ve 11 ‘e Aykırı Davranan Yelkenliler

KURAL; Bu kurallara uymayan yelkenliler diskalifiye edilirler.