Etiket arşivi: mandar

Balonun Mayna Edilmesi (İndirilmesi)

Basılı olan balonu indirmek için yapılması gereken işlemler oldukça basittir:

  • İlk olarak gönderin direkteki ucu, ıskotadaki  ucu ve de ortadaki  baskı kancası  çıkartılarak gönder serbest bırakılır, teknedeki yerine yerleştirilir.
  • Balon uçuşmasın diye balonun alt yakaları birleştirilerek, balona adeta sarılma  şeklinde balonun içindeki rüzgarın yok edilmesi ve de mümkün olduğunca aşağıya doğru olan bir ip gibi olmasına çalışılır. (Burada amaç balonun, mandarla  aşağıya inerken, suya değil de tekneye inmesidir.)

Büyük teknelerde balon mayna edilirken, balonun alt yakasından tutup, onu çekmek için ekipten 3-4  kişi görev alabilir. Bu kişiler balon  aşağıya inerken bir yandan balonu  kollarının arasında sıkıştırıp rulo etmeye çalışır.

  • Bu  sırada üzerinde yük kalmayan balonun mandarı, flokçunun  işaretiyle dümenci tarafından boşlanır ve de flokçu büyük kulaçlarla balonu aşağıya torbasının içine çekerek indirir, torbasına tıkar.

Büyük teknelerde, balon mayna edildikten  sonra kollarının arasında balon yumağıyla başüstünde cebelleşen ekibin ilk görevi, balonu bir yığın halinde (yine de dağıtmamaya ve yırtmamaya çalışarak)  teknenin içine sokmaktır.

Cenova basımından sonra tüm orsa kolunda işi kalmayan bowman veya varsa teknenin içinde görevli olan ekipten biri, balonu elleyerek balon torbasının içine sokar.

Balonu ellemek:

Balonun 3 köşesi neta olarak torbanın dışında kalacak  şekilde, balonun en ortasından torbanın içine sokulmasıdır. Buradaki en önemli detay, balonun dolanmamış olduğundan emin olmak, ve balon tekrar basıldığında hiç çapariz olmadan mandarlanıp,  şişiyor olmasından emin olmaktır.

Ara Bilgi: Shut sisteminde flokçu sadece gönderi çıkartır, dümenci  kapalı balon mandarı sistemi sayesinde, mandarı ters yönde çekerek, balonun kendi kendisini indirip, büzüp, toparlayıp yuvasına girmesini sağlar.

Balon torbası, balonun içine sıkıştırılarak sığabileceği, üstünde cırt-cırtlı açıklıklar bulunan büyük bir çantadır. Balon torbası, büyük teknelerde balon basılacağı zaman teknenin içinden başüstüne çıkarılır ve balonun basılacağı kontradaki vardevelaya toka edilir. (veya iple bağlanır)

Bazı yatlarda, bilinen balon torbası yerine, çorap şeklinde, direğin tepesinden aşağı doğru balonun tümünü saracak  şekilde indirilen  bir balon torbası kullanılabilir. Bu tip balon torbaları, manevra kabiliyetini düşürse de, kullanımı kolay bir yöntem olduğu için tercih edilebilir.

ÖNEMLİ UYARI: Balon indirirken dikkat edilecek en önemli husus, dümencinin, balon mandarını bırakmak için, ekibinin  balonun üzerindeki rüzgarı boşaltıp, balonu büzüp indirmeye hazır duruma gelmesini ve de ?mandarı bırak/mayna? komutunu vermesini beklemesidir.

Bu işlem aceleyle ve balon doluyken yapılırsa, balon hızlı bir şekilde tepeden rüzgarla dolarak teknenin önünden suya dalar ve de olabilecek aksaklıklar bazen denizde çözümlenmesi mümkün bile olamayacak türdendir. Bu gibi durumlarda, seyre devam etmek için balon mandarı ve iskotaları kesilip balonu denize bırakmak gibi maddi kaybı büyük olan çözümler bile tercih edilebilir. Bunun için mayna sırasında balonu teknenin içine alacak ekip ile dümenci-piyanocu uyum içinde olmalıdır.

Kaynak: Boğaziçi Üniversitesi Yelken Takımı

Cenova Trimi ( Ders 2 )

Cenova, pratik olarak teknenin itici motorudur diyebiliriz, çünkü önünde yelken ya da direk gibi hava kuvvetini yönlendirecek, ters akım oluşturacak bir cisim yoktur.

Orsa ve Dar Apaz için:

1) Cenova için doğru bükümü belirlemenin pratik bir yolu: arabadan ıskota doğrultusunda uzatılacak bir hattın orsa yakasını ortadan tam ikiye bölecek şekilde arabanın ayarlanmasıdır.

Doğru bükümün elde edilmesiyle, dümenle yapılacak orsalama hareketlerine cenovanın tüyleri en alttan en tepeye kadar aynı anda ve aynı şekilde tepki verir.

Rüzgârüstüne dönerken cenovanın önce alt kısmının yapraklanması demek, bükümün az, güngörmezin kapalı olması demektir. Böyle bir durumda araba kıça kaydırılmalı ve ıskotanın aşağı çekisi azaltılmalıdır. Yapılan değişiklikle ıskota köşesi yükselir ve cenova güngörmezi rüzgâraltına açılır. Artan yatay çekişle cenovanın alt kısmı düzleşir.

Rüzgarüstüne dönerken cenovanın önce üst kısmının yapraklanması demek, bükümün çok, güngörmezin fazla açık olması demektir. Böyle bir durumda araba basa kaydırılmalı ve ıskotanın aşağı çekisi arttırılmalıdır. Böylece güngörmez yakası gerilir ve büküm azalır. Yatay çekisin azalmasıyla cenovanın alt kısmının derinliği artar.

2) Bükümü belirledikten sonra ıskota ile cenovayı dümencinin isteğine göre ayarlayın. Doğru bükümle artık tüyleri daha etkili kullanabilirsiniz. Rüzgârüstü tüy pırpırlıyorsa ıskotayı kasın, rüzgâraltı tüy pırpırlıyorsa boşlayın.

Eğer sıkı orsa gidiyorsanız cenova ile gurcata arasındaki mesafeden yararlanabilirsiniz:

  • 1 yumruk (normal)
  • 2-3 yumruk (hızı tercih/hafif rüzgarlar)
  • 2-3 yumruk (sert hava ile çalkantılı deniz birlikte)
  • gurcataya değerse (en uygun orsa)

3) Daha önce de belirttiğimiz gibi cenovanın alt kısmının derinliğini arabanın konumu ayarlar. Kimi durumlarda cenovanın orta ve üst kısımlarına da derinlik verilmek istenir. Bu durumda baş ıstralya gerginliğinden yararlanılır. Gergin bir bas ıstralya düz bir yelken ve hava için dar bir giriş sağlar. Gevşek bir başıstralya ise derin bir yelken ve hava için yuvarlak bir giriş sağlar.

Gergin baş ıstralya(25/100) sakin bir deniz için orta ve sert havalarda ya da orsası yüksek seyir istendiğinde tercih edilmelidir.

Gevsek baş ıstralya ise çalkantılı denizler için uygun olup, hafif rüzgar ve orsa yerine hızın istendiği durumlarda tercih edilmelidir. Cenova arabasının gergin bas ıstralya isteyen koşullarda kıça, gevşek baş ıstralya isteyen koşullarda ise başa kaydırılmasının sebebi yine cenova derinliğini ayarlama kaygısındandır. Ancak daha önce de belirttiğimiz gibi, cenova arabası aynı zamanda bükümü de kontrol ettiğinden daha hesaplı ayarlanmalıdır.

Not: Baş ıstralya uzunluğu genellikle doğru direk eğimini belirlediğinden değiştirilmemelidir.

4) Cenova?nın tor yerini de trim edebiliriz. Tor yerini ayarlamada en etkili trim aracı cenova mandarıdır.

Mandarın kasılmasıyla tor basa, gevşetilmesiyle tor kıça kayar. Mandar gerginliği de baş ıstralya gibi cenovanın giriş biçimini etkiler. Gergin mandar toru basa alarak yuvarlak bir giriş ve kolay dümen hakimiyeti (geniş kanal), gevsek mandar ise toru kıça kaydırarak dar bir giriş, zor bir dümen hakimiyeti(dar kanal) ve yüksek orsa verir. Yuvarlak giriş cenovayı rota değişikliklerine daha toleranslı yapar. Çalkantılı denizler, değişken rüzgârlar ve tecrübesiz dümenciler için uygundur. Orsa yakasındaki dikey katlanmalar mandarın aşırı gergin, yatay katlanmalar ise mandarın aşırı gevsek olduğunu gösterir.

Not: Mylar ve Kevlar yelkenler Dacron yelkenlere göre daha az esnediğinden tor yerini ayarlamak için mandar yerine bas ıstralya sarkmasını kullanmak daha uygundur. Bu gibi durumlarda mandar ayarı için aşırı gerginlik yerine yatay kırışıklıkların giderilmesi esastır.

Not: Iskota ile araba arasındaki karşılıklı etkileşim, baş ıstralya ile mandar arasında da vardır. Trim yapılırken birden çok trim elemanı hesaba katılmalıdır.

Apaz ve Pupa için:

Rüzgâra olan açı genişledikçe cenovanın alt kısmında aşırı derinlik oluşur. Cenovayı hakkıyla doldurmak için ıskota çekme noktasını teknenin dışına almak gerekir. Bu varsa ikincil bir dış araba hattı ya da ıskota yönlendiricisinin (barber hauler) kullanılmasıyla sağlanabilir.

Bu seyirlerde yelkenden maksimum güç alabilmek için yelkenin ortası düzgün trimlenmiş olmalıdır. Tüylerden orta tüyler izlenmelidir. Tüyler en verimli orsada çalışır, apaza ve pupaya kaydıkça verimini kaybeder. Zahiri rüzgâr iyice kıça kaydıkça cenova ana yelkenin örtmesi yüzünden doldurulamaz olur. Duruma göre cenova gönderle kullanılabilir, simetrik ya da asimetrik balon basılabilir, ya da iğnecik pupa gidiliyorsa ayı bacağına geçilebilir.