Etiket arşivi: manyetik

Pusulalar

Denizcilik tarihinin ilk yıllarından beri kullanılan en önemli seyir aracıdır. Teknelerde iki tür pusula bulanabilir:

Mıktatıslı pusula:

Serbest mıktatıs çubuğunun dünyanın manyetik kutuplarına yönelmesinden yararlanılarak bulunmuştur. İki türdür, sıvılı pusula, kuru pusula. Manyetik pusula metal teknelerin metal aksamından ve bulunduğu bölgenin manyetik alanından etkilendiği için bir sapmaya uğrar.

Mıknatıslı pusula yerin mıknatıssal alanı ile çalışarak yer gösterir.

Metal aksamdan dolayı olan sapmaya arızi sapma (deviation) denir. Bölgenin manyetik alanından dolayı olan sapmaya da coğrafi sapma (variation) denir. Bilindiği gibi, dünyanın manyetik kutuplarının yönü her sene birkaç derece oynamaktadır. Bu oynama bize haritalardaki ibareler ile de gösterilir.

Doğal Sapma: Haritalarda gösterilen pusulalarda Yıldız şekli Hakiki (coğrafi) Kuzeyi gösterirken onun hemen yanında özel bir işaretle gösterilmiş bulunan yön Mıknatısi Kuzeyi göstermektedir.

Yıllık değişim miktarındaki artma (+) kuzeyden uzaklaşmayı, azalma (-) kuzeye yaklaşmayı belirtir.

Cayro pusula:

Cayropusula (ya da jiropusula), genellikle, ticaret ve savaş gemilerinde kullanılan bir coğrafi kuzey yön göstergesidir. Yalpalama, rotadan sapma ve baş-kıç vurmalardan etkilenmediği gibi, magnetik pusulaları bozan etkenlerden de etkilenmediğinden, en kullanışlı navigasyon aygıtlarından biridir.Mekanik bir düzenekle serbest hale getirilmiş bir tekerin, ortasından geçen bir eksen etrafında çok hızlı döndürüldüğünde uzayda sabit bir noktayı göstermesi prensibine dayanılarak geliştirilmiş, elektrikli mekanik bir cihazdır. Cihazın üzerinde enlem ve hız düzeltmesi adı verilen iki hata düzeltmesi vardır. Genelde bu tip pusulalar manyetik pusulaları denemek için, yada sapmaları hesaplamak için kullanılır.

Dünyanın dönüş hareketleri ve sürtünme kuvvetinden yararlanarak elektriksel bir güçle gerçek kuzeyi bulmaya yarayan bir alettir. Manyetik pusulaya göre iki temel avantajı vardır.

  1. Dünyanın dönüş eksenine bağlı kalarak gerçek kuzeyin bulunmasını sağlaması.
  2. Geminin metal aksamından etkilenmemesi.

Yelkenli teknelerde cyro pusula tercihe göre bulunabilir, ancak genelde teknenin içinde elektronik sisteme bağlı bir mekanik ya da dijital pusula vardır. Bu pusula yelkenlinin üzerindeki seyir aracı (GPS) ile direkt bağlantılıdır.