Etiket arşivi: piyanocu

Balonun Mayna Edilmesi (İndirilmesi)

Basılı olan balonu indirmek için yapılması gereken işlemler oldukça basittir:

  • İlk olarak gönderin direkteki ucu, ıskotadaki  ucu ve de ortadaki  baskı kancası  çıkartılarak gönder serbest bırakılır, teknedeki yerine yerleştirilir.
  • Balon uçuşmasın diye balonun alt yakaları birleştirilerek, balona adeta sarılma  şeklinde balonun içindeki rüzgarın yok edilmesi ve de mümkün olduğunca aşağıya doğru olan bir ip gibi olmasına çalışılır. (Burada amaç balonun, mandarla  aşağıya inerken, suya değil de tekneye inmesidir.)

Büyük teknelerde balon mayna edilirken, balonun alt yakasından tutup, onu çekmek için ekipten 3-4  kişi görev alabilir. Bu kişiler balon  aşağıya inerken bir yandan balonu  kollarının arasında sıkıştırıp rulo etmeye çalışır.

  • Bu  sırada üzerinde yük kalmayan balonun mandarı, flokçunun  işaretiyle dümenci tarafından boşlanır ve de flokçu büyük kulaçlarla balonu aşağıya torbasının içine çekerek indirir, torbasına tıkar.

Büyük teknelerde, balon mayna edildikten  sonra kollarının arasında balon yumağıyla başüstünde cebelleşen ekibin ilk görevi, balonu bir yığın halinde (yine de dağıtmamaya ve yırtmamaya çalışarak)  teknenin içine sokmaktır.

Cenova basımından sonra tüm orsa kolunda işi kalmayan bowman veya varsa teknenin içinde görevli olan ekipten biri, balonu elleyerek balon torbasının içine sokar.

Balonu ellemek:

Balonun 3 köşesi neta olarak torbanın dışında kalacak  şekilde, balonun en ortasından torbanın içine sokulmasıdır. Buradaki en önemli detay, balonun dolanmamış olduğundan emin olmak, ve balon tekrar basıldığında hiç çapariz olmadan mandarlanıp,  şişiyor olmasından emin olmaktır.

Ara Bilgi: Shut sisteminde flokçu sadece gönderi çıkartır, dümenci  kapalı balon mandarı sistemi sayesinde, mandarı ters yönde çekerek, balonun kendi kendisini indirip, büzüp, toparlayıp yuvasına girmesini sağlar.

Balon torbası, balonun içine sıkıştırılarak sığabileceği, üstünde cırt-cırtlı açıklıklar bulunan büyük bir çantadır. Balon torbası, büyük teknelerde balon basılacağı zaman teknenin içinden başüstüne çıkarılır ve balonun basılacağı kontradaki vardevelaya toka edilir. (veya iple bağlanır)

Bazı yatlarda, bilinen balon torbası yerine, çorap şeklinde, direğin tepesinden aşağı doğru balonun tümünü saracak  şekilde indirilen  bir balon torbası kullanılabilir. Bu tip balon torbaları, manevra kabiliyetini düşürse de, kullanımı kolay bir yöntem olduğu için tercih edilebilir.

ÖNEMLİ UYARI: Balon indirirken dikkat edilecek en önemli husus, dümencinin, balon mandarını bırakmak için, ekibinin  balonun üzerindeki rüzgarı boşaltıp, balonu büzüp indirmeye hazır duruma gelmesini ve de ?mandarı bırak/mayna? komutunu vermesini beklemesidir.

Bu işlem aceleyle ve balon doluyken yapılırsa, balon hızlı bir şekilde tepeden rüzgarla dolarak teknenin önünden suya dalar ve de olabilecek aksaklıklar bazen denizde çözümlenmesi mümkün bile olamayacak türdendir. Bu gibi durumlarda, seyre devam etmek için balon mandarı ve iskotaları kesilip balonu denize bırakmak gibi maddi kaybı büyük olan çözümler bile tercih edilebilir. Bunun için mayna sırasında balonu teknenin içine alacak ekip ile dümenci-piyanocu uyum içinde olmalıdır.

Kaynak: Boğaziçi Üniversitesi Yelken Takımı

Balonla Kavança Atılması

Şimdi yok yere bir çok kişinin kabusu olan balonlu kavançayı gerçekleştirelim:

Balonu olan tekneler ana yelken ve floka da sahip olan, yani kontrolü  birden fazla kişinin  elinde olan teknelerdir. Bu yüzden her teknede bir görev dağılımı vardır. Bu görev dağılımı da 2 kişilik bir 470 teknesinden, 8-10 ekipli bir yata farklılık gösterecektir. Büyük teknelerde ve yatlarda balonla ilgili  işlemleri (balonu basmak ve indirirken mandarı boşlamak hariç), kısa boylu, kilosu az ama güçlü insanlardan seçili ?Bowman? denilen ?başüstü adamı?  yaparken, 470, 420, pirat  vb. teknelerde bu işlemleri flokçu gerçekleştirir. Daha basit olacağından ve de temelini anlamamızı kolaylaştıracağından ötürü, balonlu seyirde kavançayı 2 kişilik bir centreboard üzerinden anlatacağız.

Kavançanın rüzgaraltına doğru kontra değiştirmek amaçlı bir manevra olduğunu, daha önceki derslerimizde ifade etmiştik. Aynı seyirde farklı kontralardaki iki teknenin birbiriyle tamamen simetrik olduğunu düşünecek olursak, kavança öncesinde ve sonrasında teknedeki ana donanımın (balonla ilgili kısım tamamen dahil) öncekine göre tamamen ters olacağı yargısına varırız. Manevralar dersinde bir kavança esnasında nelerin yer değiştirdiğini görmüştük,  şimdi balonla kavançada buna, balonla ilgili donanımın da yer değiştireceğini ekleyerek bir simulasyonla kavança atalım:

Sancak kontra balonla pupa seyrettiğimizi düşünün. Ana yelken ile flok teknenin iskele tarafında, flokçu rüzgarüstünde (sancak) otururken, dümenci teknenin  pupada mevcut olan sancak – iskele dengesi bozulmasın diye rüzgaraltında (iskele) oturmakta. Dümencinin  bir elinde anayelken ıskotası diğer bir elinde de dümen varken, flok cem kilitte takılı, flokçunun sağ elinde ise rüzgarüstünde (sancak) bulunan gönderin içinden geçip güverteye gelen balon  ıskotası, sol elinde ise rüzgaraltı taraftan gelen, balonun iskele yakasına bağlı olan balon ıskotasının diğer ucu.

Buraya kadarki olan kısmı gözünüz önünde doğru bir şekilde canlandırın. (Şimdi anlatacağımız kısımlar her teknede, hatta her ekip içinde  değişiklikler gösterirken, bir tanesinden yola çıkarak anlatacağımız kavançada, aslen önemle, hangi donanımların nasıl yer  değiştireceği üzerinde durun.) Balonumuzun rüzgarüstü ıskotası cem kilitte takılı fakat flokçunun sağ eliyle kontrol durumundaydı. Şimdi kavançayı atalım!

  1. Balon trimcisi ıskotaları çekmeden ve boşlamadan, aynı şekilde balonu kullanarak, rüzgarüstü barbuholer?ı boşlaması için piyanocuya emir veriyor. (Küçük teknede kendi boşlayabilir.) Burada önemli olan şey  şu; barbuholer  boşlanmış olsa dahi rüzgarüstü  ıskota elimizde  olduğundan ötürü, balonun kontrolünde bir değişiklik yok.
  2. Bowman (başüstü adam), kavança hazırlığı için teknenin pruvasında konumunu alacak ve kavançayı beklemeye başlayacaktır. Bowman?in görevi kavança atılırken, direk ile balonun rüzgarüstü yakasına tokalı olan  gönderi, balonun diğer yakası ve direk arasına tokalamaktır. (Bu işi küçük teknelerde flokçu veya balon trimcisi yapabilir.)
  3. Artık kavança öncesi  hazırlık bitti. Dümenci dümen hareketiyle tekneyi rüzgaraltına doğru döndürüyor ve kavança başlıyor. Ana yelken karşı kontraya geçiyor, tüm ekip teknenin diğer tarafına geçiyor.
  4. Bu sırada bowman, gönderin, balonun rüzgarüstü tarafına bağlı olan  kısmını çözmüş (veya kancayı açmış/patlatmış) olacağından balon tamamen iki iskotaya bağlı olarak uçuyor olacaktır.

Gönderin balondan ayrılıp, balonun serbest hale geçtiği durum, balonla kavançanın en kritik noktasıdır. Balon trimcisi her iki eliyle, tıpkı kukla oynatır gibi iskotaları tutar ve balonun sönmemesini sağlar. Yapması gereken, dönen bir teknede, rüzgar yönü ile balon arasındaki açıyı korumak için guy?ı hafifçe alıp, sheet?i hafifçe boşlamaktır. Bu işlem, çok kısa bir sürede gerçekleştiği ve çok hassas dengeler üzerine kurulu olduğu için tecrubeyle kazanılacak bir beceridir.

Orta havanın üstünde veya  büyük teknelerde her iki iskota aynı kişi tarafından tutulamayabilir, bu durumda balon trimcisine vinççiler yardım eder. Büyük teknelerde bu iki iskota farklı kişiler tarafından tutulabilir. Bir yatta, balon kullanımı genelde şöyledir:

  1. Bowman, gönderin her iki ucunu da (biri direğe, diğeri de ıskotaya takılıydı) çıkararak sadece ortadan baskı ipine bağlı durumda  bırakır. Hemen sonrasında ise, gönderin eskiden direkte takılı olan tarafını yeni  rüzgarüstü ıskotasına geçirir,  eskiden  ıskotada takılı olan ucunu ise direğe takar. Böyle eski rüzgarüstü, rüzgaraltı olmuş, eski rüzgaraltı, rüzgarüstü olmuştur.
  2. Böylece eski sheet, guy; eski guy ise sheet olmuştur. Balon trimcisi, dümenci rotayı tutturduğunda guy?ı alarak yeni trimi yapar ve sheet ile balonu kullanmaya devam eder.
  3. Yeni rüzgarüstü-eski rüzgaraltı olan taraftaki  barbuholerın boşunu sonuna kadar alınır. Yeni rüzgaraltı-eski rüzgarüstü olan taraftatki barburholer olabildiğince boşlanır.

Ara bilgi:

  • Küçük teknelerde dümenci ve flokçu aynı anda oturmalıdırlar ki teknenin dengesi bozulmasın.
  • 470 gibi iki kişilik teknelerde, dümenci kavança sırasında balonu devralır ve flokçu gönderin konumunu değiştirir.
  • Büyük teknelerde, balon-gönder sistemi farklılık gösterebilir. Gönderin direğe bağlı olan ucunun sabit olduğu teknelerde, kavançayı gerçekleştiren adam  olan başüstü adamı gönderin bir ucunu değiştirir. Iskota işlemleri, dümenci tarafından değil, diğer ekip tarafından, yelken büyük olduğundan dolayısıyla üzerindeki yükler de fazla olacağından vinçler yardımıyla halledilir.

Balonlu kavançada Balonla ilgili olarak neler değişti:

  • Balonun kendi r.a. kısmı r.ü., r.ü. kısmı da r.a. oldu.
  • Gönderin  uçları değişti, ıskotayı tutan uç direğe monte oldu, direkteki uç ise diğer  ıskotaya takıldı. Fakat gönderin iskotaya bağlı ucu her iki konumda da rüzgarüstü iskota (guy) oldu.!
  • Ekip, dolayısıyla balon trimcisinin yer değiştirdi.

Kaynak: Boğaziçi Üniversitesi Yelken Takımı