Etiket arşivi: sancak kontra

Yelkenli Teknelerde Yarışçılığın Kuralları

Yelkenli teknelerde yarışçılığın kuralları The International Sailing Federation (ISAF)?ın hazırladığı kitapta toplanmıştır. Bu kurallar her yıl değiştirilmeye müsait olup aşağıda açıklananlar en genel ve önemlileridir. Yarışan bir yat da ISAF kural kitabının bulundurulması ve bu kuralların en azından dümenci tarafından net bir şekilde bilinmesi gereklidir.

Yelkenli tekneler arasında yol hakları:

  • Sancak- iskele kontra geçiş önceliği; farklı kontralarda seyreden (rüzgarı farklı bordadan kullanan) iki yelkenli çatışma tehlikesi doğuracak şekilde karşılaştığında, iskele kontra seyreden tekne, diğerinin yolundan çıkacaktır. (Sancak kontra yol hakkına sahiptir!)
  • Çatışmadan kaçınma; tekne sancak kontra olarak geçiş önceliğine sahip dahi olsa, mutlaka çatışmadan kaçınmak için elinden geleni yapmalıdır, bu kural, ISAF kural kitabının birinci kuralı olup, ihlali halinde tüm kurallara karşı öncelik taşır.
  • Aynı kontra geçiş önceliği; her iki tekne de aynı kontrada seyrediyorsa, rüzgar üstünde olan tekne, rüzgar altında olan teknenin yolundan çıkacaktır. (Rüzgar altı yol hakkına sahiptir!)
  • İskele kontra seyreden bir yelkenli rüzgar üstünde başka bir yelkenli görür ve rüzgarı hangi bordadan kullandığını anlayamazsa, onun yolundan çıkacaktır.
  • Şamandıraya yaklaşma sırasında; iki tekne boyuna girildiğindeki durum kıyas alınmak üzere iç tekne yol hakkına sahiptir, sancak iskele kuralı bu kurala karşı üstün olmasına rağmen, tekneler aynı kontra seyir ediyorlarsa, dış tekne mutlaka iç tekneye manevrasını sorunsuz tamamlayabileceği yeri sağlamakla yükümlüdür.

Yelkenli tekneler arasındaki en temel çatışma kuralları bunlardır. Bu kurallara her zaman uymalı ve rakip teknelere haksız yere zor anlar yaşatmamalısınız. Hatırlayınız ki bu kuralları yeri geldiğinde avantajınıza da kullanabilir ve rakip tekneleri avantajsız duruma düşürebilirsiniz.

Herhangi bir kural ihlali durumunda, mağdur tekne kural ihlalinde bulunan tekneye protesto çekebilir. Protesto çeken tekne, sözkonusu tekneye sesli bildirimde bulunmalıdır (?Protesto!? diye bağırmak gibi). Daha sonra görülebilir şekilde kırmızı bayrak toka etmelidir. Yarış sonunda yarış hakemlerine yazılı deklarasyonla bu protestoyu bildirmelidir. Bu deklarasyonda hangi teknenin hangi kuralı ihlal ettiği açıkça belirtilmelidir.

Protestoların karara bağlanma süreci mahkeme adabıyla gerçekleşir. Protesto çeken teknenin dümencisi (skipper) olayı ayrıntılarıyla anlatarak ifadesini verir. Suçlanan tekne savunmasını yapar. Eğer varsa şahitler dinlenir ve protesto karara bağlanır. Bu karar protesto çekilen teknenin suçsuzluğu yönünde olabileceği gibi diskalifiye oluşuna kadar gidebilir.

Yarış komitesi yarıştan bizzat sorumlu merciidir. Yarışçıların komiteyle sürekli irtibat içinde olması gereklidir (telsizle vb.). Yarış komitesinden gelecek uyarılar dikkate alınmalıdır. Mesela erken start alan bir tekne (fodepar) komite tarafından uyarıldığında o tekne startını tekrarlamakla yükümlüdür. Komitenin uyarısını duymamak gibi bir mazeret söz konusu olamaz.

www.su-sail.org

Kör Tramola

Tramola atarken köre düşmek her yelkencinin başına gelen, hoş olmayan bir durumdur. Kör tramola‘yı anlamak için öncelikle tramola kavramını tekrar hatırlamamız gerekir. Bilindiği üzere, tramola atarken, yelken yapılamayan, rüzgarın yelkenleri dolduramayacak kadar dik geldiği, 90 derecelik alan kat edilir. Burada tekneyi döndüren, yürüten tek güç teknenin momentidir. Eğer dönüş esnasında yeteri kadar hız olmazsa veya 90 derecelik ölü alandan tam çıkmadan dönüş durursa, teknenin üzerindeki moment hızla azalır, yelkenler dolamaz ve herhangi bir itici güç olmadığından tekne kafasını rüzgara verir, çakılıp kalır. Teknede hiçbir hareket olmadığından, dümen de işlevsiz olur.

Kör Tramola’dan kaçınmak

Kör tramolaya düsmek, küçük teknelerde çok daha kolaydır. Tekne hafif olduğundan momenti de küçük olacağından, tramola esnasındaki küçük bir sorun, tekneyi köre düşürebilir. Bu nedenle;

  • Tramola’dan önce hıza dikkat etmek, eğer hız yeterli değilse kısa bir süreliğine apaz seyrine geçip, birden tramola atmak.
  • Tramolayı yarıda kesmemek için tramola çıkışında biraz apaza kayıp, ardından orsaya girmek.
  • Kontra değişiminde doğru zamanda yer değiştirmek.
  • Cenoa (flok) kontra değişiminde azami dikkat göstermek önemlidir.

Kör tramola’dan kurtulmak

Kör tramola’dan kurtulmanın da ilk kuralı her zaman olduğu gibi sakin olmaktır.Teknenin üzerinde itici hiçbir güç olmayacağından, dümen dinlememektedir. Bu nedenle, dümenle tekneyi döndürmek yerine, yelkenlerle tekneyi döndürmek veya hız vermek hedeflenmelidir.

Tekne köre düştükten bir süre sonra, geriye sürüklenmeye başlayacaktır. Bu esnada bir hız kazanacağından, dümeni belirli bir tarafa çevirip biraz beklediğinizde, tekne körden kurtulacaktır. Ana yelkeni el ile itmek bu süreci hızlandıracaktır. Flok ters yöne basıldığında, teknenin kafasının dönmesine yardımcı olacak ve tekne hız kazanıp ölü alandan kurtulacaktır.

Kontra Kavramı

Burada 5 adet seyirden bahsetmemize rağmen, yukarıdaki şekilde her apaz ve orsa seyri için iki farklı simge görüyoruz. Bunlar, rüzgarın geliş yönüne, yani kontrasına göre belirtilmiş açılardır. şöyle ki, rüzgar eğer sancak tarafından 90 derece açıyla geliyorsa, teknemiz sancak kontra, apaz seyrinde gidiyor demektir. Eğer iskele tarafından, 90 derece açıyla rüzgar geliyorsa, teknemiz iskele kontra apaz seyrinde demektir. Bir baska ifadeyle, rüzgarın geldiği yön, bizim kontramızı belirtir. Kontra kavramı oldukça önemlidir. Yelkenli teknelerin birbirlerine karşı geçiş üstünlükleri de kontra kavramıyla açıklanır.

Teknenin ilerleyemediği 90 derecelik ?kör alan?da kontra kavramından bahsedemeyiz. Çünkü tekeye rüzgar kafadan gelmekte ve tekneye bir itiş gücü sağlamamaktadır. Pupa seyrinde de genel olarak kontradan söz edilmez. Rüzgar tam arkadan gelmektedir ve kontra tayin etmek imkansızlaşır. Bu durumlarda da tam olmamakla beraber, tekne içinde bumbanın yönü kontra belirlemede kullanılabilir. Eğer bumba sancakta duruyorsa iskele kontra, iskelede duruyorsa da sancak kontra gidildiği söylenebilir.

Rüzgarüstü – Rüzgaraltı Kavramı

Rüzgarüstü ve rüzgaraltı kavramını incelemek için öncelikle rüzgarı akan tanecikler olarak hayal etmeliyiz. Tekneye taneciklerin çarptığı cephe, rüzgarüstü cephesi, taneciklerin çarpmadığı cephe ise rüzgaraltı cephesidir.

Yükselmek – Alçalmak

Yükselmek, tekneyi rüzgarüstüne doğru yönlendirmek demektir. Örnek olarak, rüzgarın yandan geldiğini varsayalım. Dümenciye ?yüksel? komutu geldiğinde, rüzgarı yandan değil, biraz daha önden alan bir seyire geçecektir.

Düşmek, tekneyi rüzgaraltına doğru yönlendirmek demektir. Örnek olarak yine rüzgarın yandan geldiğini varsayalım. Dümenciye ?düş? komutu geldiğinde, rüzgarı yandan değil, biraz daha geriden alan bir seyire geçecektir.

Yükselmek ? Alçalmak yerine orsalama ? kafayı açma terimleri de kullanılabilir. Orsalamak, tekneyi rüzgarın geldiği yöne yaklaştırmak demektir. Kafayı açmak ise tekneyi, rüzgarın geldiği yönden uzaklaştırmak demektir.