Etiket arşivi: Sloop

Robin Knox – Johnston

Sunday Times Golden Globe yarışının galibidir. Bu yarışın özelliği dünya çevresini yelkenle tek başına mola vermeksizin dolaşan ilk yarış olmasıydı. Daha önce Chichester?in sadece tek mola vererek başardığı yolculuk, bu kez mola vermeksizin bir yarış formatında Sunday Times tarafından düzenlenmişti. Bu yarışın birçok ilginç özelliğini ilgili başlık altında anlatmıştık. Bu yarışı bitiren tek kişi olma özelliğine sahip olan Sir Knox-Johnston ayrıca kazandığı ödül parasını yarışta hayatını kaybeden Donald Crowhurst?un ailesine bağışlayarak sadece iyi bir denizci olmadığını da kanıtlamaktadır.

Sir Knox-Johnston, 1939?da Londra?da dünyaya geldi. İngiliz Ticaret Filosunda güverte subayı olarak 1957?den itibaren denize açılmaya başladı. Bombay?da kardeşi ile Colin-Archer dizaynı bir sloop tekne olan Swahili?yi inşa etti ve 1965 ? 1967 arasında teknesiyle Bombay?dan İngiltere?ye geldi. O sıralarda yelken dünyasında bir ilk olanı gerçekleştirmek üzere Sunday Times Golden Globe yarışına katıldı. 14 Haziran 1968?de Falmouth?tan yola çıktı ve 22 Nisan 1969?da Falmouth?a dönerek yarışı tamamladı. En önemli rakibi olan Bernard Moitessier yarış sırasında çekilerek yolculuğuna devam ettiği için bu yarışı katılan 9 denizci arasında tamamlayan tek kişi oldu. Bundan sonra da aktif spor hayatına devam etti. İngiltere etrafında düzenlenen çiftler yarışını 1970?te (Leslie Williams ile) ve 1974?te (Gerry Boxall ile) olmak üzere 2 kez kazandı.

 

Jules Verne Trophy?e 1994 yılında Peter Blake ile katıldı ve burada en hızlı dünya turu rekorunu kırarak yarışı kazandı. Yarış tamamlama süreleri 74 gün 22 saat 18 dakika ve 22 saniye oldu. Sir Knox- Johnston 1992 ? 2001 yılları arasında Sail Training Association başkanlığını yürüttü. 1995 yılında Kraliçe tarafından Sir ünvanı verildi.

Dünya çevresinde ikinci turunu SAGA Insurance teknesiyle katıldığı Veux 5 Oceans yarışında tamamladı. Yarışı 4 Mayıs 2007?de dördüncü sırada bitirdi. Bu yarışın onun açısından bir başka özelliği 68 yaşındaki Sir Knox-Johnston?ın en yaşlı katılımcı olmasıdır.

Otobiyografik özellikler de taşıyan ?A World of My Own? adlı bir kitap yazdı. Aktif yelken hayatına halen devam eden Sir Knox-Johnston ayrıca çeşitli yelken ve spor organizasyonlarında yer almaktadır.

Resimler:

http://www.frickers.co.uk/marine-art/suhaili.html

http://www.telegraph.co.uk/sport/othersports/sailing/5570883/Sir-Robin-Knox-Johnston-to-take-to-the-seas-again-in-JP-Morgan-Round-the-Island-Race.html

 

 

Yelkencilik (Armalar, Yelken Tipleri ve Terimleri)

YELKENLİ TEKNELERDE ARMALAR

KABASORTA ARMA:

Direğe dik açı yapan, seren denen yatay direkler üzerine açılan bir yelken düzenine sahiptir.

SÜBYE ARMA:

Ana yelkenin ön yakası direk ve istralyalara sabitlenir, alt yaka flok yelkeni gibi bazı istisnalar dışında bir bumba ile açılır. Günümüz teknelerinin çoğu sübye armalıdırlar.

DİREKLERİNE GÖRE ARMALAR:
Tek direkli ve çok direkli olarak ayrılırlar.

TEK DİREKLİ ARMALAR:

SLOOP: Bir ön yelkeni vardır.
CUTTER (KOTRA): İki ön yelkeni vardır.
KAT: Ön yelkeni bulunmaz.

İKİ VEYA DAHA ÇOK DİREKLİ ARMALAR:

KETCH: Ön direk uzun (ana direk), mizana direği dümen palasının önünde yer alır.
YAWL: Ön direk uzun (ana direk), mizana direği dümen palasının arkasında yer alır.
USKUNA: Arka direk uzun (ana direk), ön direk kısadır.

YELKEN TİPLERİ

DÖRT KÖŞE:
Kabasorta armanın temel yelkenidir, yelken halatlarla bir serene bağlanır.

LATİN:
Alt köşesi mümkün olduğunca aşağıda tutulan ve bu sayede direkteki bölümü yukarıda kalan, 3 yakalı yelkendir.

PRAÇIRA:
Yelkeni taşıyan serenin, direğin önüne çekildiği yelken sistemidir.

RANDA:
Yelkenin üst köşelerini bağlamak üzere direğe geçirilmiş giz denilen çubuğun üzerine açılmış yelken tipidir.

AÇAVELA:
Direkte çapraz olarak uzanan açavela denen bir çubuk üzerine açılan yelkendir.

BERMUDA:
Günümüzde yaygın olarak kullanılan ve alt kenarı (yakası) bir bumba üzerine açılan üçgen yelken türüdür.

YELKENCİLİK TERİMLERİ

KONTRA:
Yelkenli teknelerin ve deniz taşıtlarının sancak veya iskele olup olmadıklarına verilen isimdir..Yelkenin dolduğu yön anlamına da gelir.

SANCAK:
Yelkenli teknelerin ve deniz taşıtlarının sağ kısımlarına verilen isimdir. Rengi yeşildir, geceleri deniz taşıtlarının yeşil görülen yanları sancak yanlarıdır. Yol hakkına sahiptir ve iskele kontra tekneden yol alır.

İSKELE:
Yelkenli teknelerin ve deniz taşıtlarının sol kısımlarına verilen isimdir. Kırmızı renktedir ve sancak kontra taşıta yol vermek zorundadır.

SEYİR:
Yelkenli teknelerin rüzgarla olan açılarına göre 3 ana gidiş yönü vardır. Bunlar orsa, apaz ve pupadır.İşte bu yönlere verilen ada seyir diyoruz.

ORSA SEYRİ:
Orsa rüzgara en yakın seyredilen seyirdir. Yelkenli tekneler rüzgara karşı gidemezler. Yaklaşık teknenin omurga hattıyla rüzgar arasında 45 derecelik bir açı oluşur. İşte bir yelkenli teknenin rüzgara en yakın seyredebildiği seyire orsa seyri diyoruz.

APAZ SEYRİ:
Bir yelkenli teknenin rüzgarı yandan alarak seyir etmesine verilen isimdir. Teknenin omurga hattıyla rüzgar arasında 90 derecelik bir açı vardır. Apaz seyirini dar apaz ve geniş apaz diye iki kısıma ayırabiliriz. Eğer rüzgar açısı 50 derece olursa dar, 135 derce olursa geniş apaz deriz. Apaz seyiri çoğu yelkenli tekne için en hızlı seyirdir.

PUPA SEYRİ:
Yelkenci olan olmayan herkesin en çok bildiği seyirdir. Pupa seyirinde yelkenli tekne rüzgarı arkadan (180 dereceden) alır. Yelken pupa seyrinde paraşüt gibi çalıştığı için etkisi orsa ve apaz seyirine kıyasla oldukça düşüktür. Yani bu seyir biraz daha yavaş sayılabilir.

TRAMOLA (TİRAMOLA):
Rüzgara yakın orsa seyirinde giden yelkenli tekne, gideceği hedefe ulaşabilmek için dönüşler yapmak zorundadır. Rüzgarüstüne doğru yapılan bu dönüşlere tramola denir. Unutulmaması gereken tramola sadece orsa seyirinde atılır.

KAVANÇA (BOCİ TRAMOLA):
Rüzgarı arkadan alan yelkenli tekne yine gideceği hedefe göre dönüş yapıp, kontra değiştirmek zorundadır. Rüzgar altına doğru yapılan dönüşlere kavança ya da boci tramola adı verilir. Kavança sert havada bumbanın oldukça sert hareket etmesine sebep olacağı için, dikkatli yapılması gereken bir dönüştür. Zorunlu değilse sert havada yapılmamalıdır. Unutulmamalıdır orsa seyrinde kavança atılmaz, geniş apaz veya pupa seyrinde bu dönüş yapılabilir.

RÜZGARÜSTÜ:
Yelkenli teknenin rüzgarı aldığı yöne verilen isimdir.

RÜZGARALTI:
Yelkenli teknenin rüzgarı aldığı yönün tersi tarafına verilen isimdir.

ORSALAMAK:
Yelkenli teknenin rüzgarla arasındaki açıyı küçülterek mümkün olabildiği sınıra kadar tekneyi rüzgara yaklaştırmaya denir. İstenildiği taktirde sınıra kadar gelinmesi zorunlu değildir.Yani orsalamanın mümkün olan sınırlar içinde belirli bir sınırı yoktur.

KAFAYI AÇMAK:
Yelkenli teknenin rüzgarla arasındaki açıyı arttırmasına denir. Orsalamanın tam tersi olarak da düşünülebilir.

YAPRAKLAMA:
Eğer yelkenimizi rüzgarla dolduramıyorsak, yelkenimiz bir sağa, bir sola oynar. İşte bu harekete yapraklama veya pırpırlama denir. Bu durumda yelkende herhangi bir güç elde edilmez ve yelkenli tekne ilerleyemez.

KÖR TRAMOLA:
Tramola atabilmek için yelkenli teknemizin tramola atmaya başlamadan önce kazanmış olduğu yeterli hız yani yeterli bir enerji olmalıdır. Kısacası duran teknemize tramola attıramayız. Eğer tramola atarken enerji eksikliği yüzünden tramolamızı tamamlayamayıp, köre düşüyorsak (yapraklama) buna kör tramola diyoruz.

BAYILMA:
Özellikle rüzgarlı havalarda orsa ve apaz seyirlerinde yelkenli teknemiz rüzgar altına doğru yatar ve yan yan seyir eder. İşte bu durumu bayılma diye ifade ediyoruz. Bayılma engellemez ama aşırı bayılma, teknenin burnunu rüzgara doğru çevirerek engellenmelidir.

TRİM:
Yelkenimizin şeklini değiştirerek, ondan en yüksek ölçüde verim alabilmemiz için ona uyguladığımız küçük şekil değişiklerine trim deriz.

KERTERİZ:
Rüzgarın hafif dönüşlerini anlamak ve bu dönüşlerin rotamızı bozmasını engellemek için pruvamızdaki sabit bir noktayı aklımızda tutmaktır. Ona göre rüzgar değişimlerini anlar ve rotamızı değiştiririz. Kerteriz oldukça önemli bir kavramdır.

Yelken Donanımlarına Göre Yatların Sınıflandırılması

Yelkenli tekneler, yelkenlerinin sayısı ve şekli, direklerinin yer ve sayılarına bağlı olarak sınıflandırılırlar, bu kombinasyonlara yelken donanımları veya armalar denir.

1. Una veya Ket (Cat) donanım

Tek yelkenli, en basit arma şeklidir. Orsa yakası teknenin oldukça ön tarafına yerleştirilir. Avantajı basit olmasıdır. Üçgen cat donanımı ve Randa cat donanımı gibi çeşitleri vardır.

2. Slup (Sloop) ve Katır (Cutter) donanım

Bir ana yelken ve bir ön yelkenden, flok (jib) oluşan oldukça etkili bir donanımdır. Verimi ve kolaylığı bakımından küçük ve orta boy tekneler ve açık deniz seyri için oldukça uygundur. Flok direğin tepesinden veya daha aşağıda bir yerden bağlanabilir.
Eğer ön tarafa bir yelken daha eklenirse buna cutter donanım adı verilir. Ana yelken ve flok arasına bir valena yelkeni koymak için direk daha çok mastoriye yakın konulmuştur. Cutter donanımın avantajı, herbir yelkenin göreceli olarak küçük olması
ve dolayısıyla kullanımını rahatlatmasıdır.

3. Keç (Ketch) ve Yol (Yawl) donanım

İki direkli donanımın en yaygın şekli, kıç direğin baş direkten daha kısa olduğu donanımdır. Arkadaki direk mizana direği ve bu direğe çekilen yelken de mizana yelkeni olarak adlandırılır. Eğer mizana direği dümen milinin önüne yerleştirilmiş ise bu donanıma keç (ketch) denir. Eğer direk milin önünde yer alıyorsa donanım yol (yawl) donanımdır.
Eğer tekne arka arkaya yerleştirilmiş iki adet cat yelkenden oluşuyorsa buna da catketch donanım adı verilir. Kıçtaki direğin baştaki ile eşit boyda veya daha uzun olması durumunda yelken donanımı uskuna (schooner) olarak adlandırılır. Bu tip donanım daha çok büyük yatlarda görülür.

http://www.yildiz.edu.tr/~hyilmaz/ygtd/yelken.pdf