Etiket arşivi: yön

Pusula

Denizde görebildiğiniz sabit bir noktaya doğru gitmiyorsanız pusula ile rota tutarsınız. Harita üzerinde yön ve rota belirlerken pusulanızın verilerini kullanırsınız.

Pusulanız Hangi Yönü Gösterir?

  • Gerçek Kuzey ile manyetik Kuzey arasında belirli bir fark vardır. Pusulanızın ibresi manyetik Kuzeyi gösterir.
  • Gerçek Kuzey ile manyetik Kuzey arasındaki fark manyetik varyasyon veya varyasyon olarak bilinir.
  • Manyetik varyasyon dünyanın değişik bölgelerinde farklıdır ve bu fark yıllık olarak  artar veya azalır. Bu değerler harita üzerindeki harita gülünde gösterilir.

Pusula Gülü

Her bir deniz haritasında en az bir adet pusula gülü bulunur. Bir sonraki bölümde harita üzerine rota çizmeyi ve rota çizerken pusula gülünü nasıl kullanacağınızı göreceksiniz. İlerleyen bölümlerde Gerçek Kuzey ve pusula Kuzeyi arasındaki farka bakacağız ve ikisini birbirine nasıl çevrileceğini göreceğiz. Şimdilik sadece manyetik rota ve yönlerle çalışmanız önerilir.

Tekne Pusulası

Dümenin yakınında ve dümen tutanın kolayca görebileceği bir noktaya yerleştirilen pusula genellikle 0 ? 360 derece arasında bölünmüştür. Bazı pusulalarda Kuzey (N), Doğu (E), Güney(S) ve Batı (W) yönleri ve ara yönler de (Kuzeybatı (NE) ) işaretlenmiş olabilir. Uygulamada yön isimlerinden çok değerler kullanılır. Bu değerler 005°, 020° , 125° şeklinde yazılır.

Küçük pusulalar beşer derece ara ile işaretlenmiş olabilir. Yaygın işaretleme ise ikişer derecelik aralarla yapılır. En usta dümenci bile en yakın dereceye dümen tutamaz, özellikle sert havada daha da zordur. Birçok pusulada dümencinin kolaylıkla görebilmesi için rakamlar kısaltılarak daha büyük pntolarda yazılır. Örneğin 320° yerine 32 kullanılır. Pusulanın saat yönünde 0 ? 360 derece arasında bölündüğünü bildikten sonra bu değişikliklere uyum göstermek kolaydır.*

* Bu yazı, Ahmet ÇELENOĞLU?nun ?Navigasyona Başlangıç? kitabından alınmıştır.

Yıldızlara Bakarak Yön Tayin Etme

Bulunduğunuz yarım küreye göre farklı yıldızlar veya takımyıldızlar kullanılarak yön tayini yapılır.

Kuzey Yarım Küre’de Yıldızlar İle Yön Tayini

Yıldızlar ile yön tayinin temeli, kutup yıldızı diye isimlendirilen ve daima kuzey yönünü gösteren yıldızın tespit edilmesi esasına dayalıdır. Gökte Kutup Yıldızını konumlandırabilmek için bilinen takımyıldızlardan yardım alınır. Bunların en bilinenleri Büyükayı ve Andromeda takımyıldızlarıdır. Özellikle açık havalarda daima görünen, şekli itibariyle kolaylıkla fark edilebilen Büyük Ayı Takımyıldızı, KuzeyYıldızının bulunmasında en büyük yardımcıdır.

Büyükayı Takımyıldızı hafif kırık sapı olan bir cezveyi andırır. Toplam yedi yıldızdan oluşan bu şekilde dört yıldız cezvenin dört köşesini ve diğer üç yıldız da sapını oluşturur. Sapın karşı köşesinde bulunan yıldızın, istikametinde Kutup Yıldızı vardır. Elinizi göğe doğru kaldırın ve parmaklarınızı başparmağınız cezvenin ilgili köşesine gelecek şekilde koyarsanız, küçük parmağınızı kutup yıldızını işaret eder ve bu da kuzey yönünü buldunuz anlamına gelir.

Güney Yarım Küre’de Yıldızlar İle Yön Tayini

Güney Yarım Küre’de özellikle kutup bölgesine yaklaştıkça takım yıldızlarının görülebilirliği azalır. Bu bölgelerde yön tespiti güney istikametinin tespiti ile gerçekleştirilir.

Bunun için öncelikle güney yarım küreden kolaylıkla görülen ve güneyin haçı ismi verilen takımyıldız tespit edilir.

Takımyıldızın tespitinin ardından, haçın uzun kenarlarını oluşturan iki yıldızdan, bir hayali doğru uzatılır, (hacın aşağı/uzun kısmına doğru) ve bu iki nokta arasındaki mesafenin yaklaşık beş katı kadar bir mesafe ilerlenir. O noktadan yerküreye doğru indirilen bir dik hayali çizgi güney istikametini gösterir. Bu aşamadan sonra coğrafi yapıda uygun bir obje (dağ, büyük ağaç vb.) kerteriz alınarak güney istikameti işaretlenmiş olur.